Zmiana zawodowa to duże wyzwanie – szczególnie w czasach, gdy rynek pracy wydaje się bardziej nieprzewidywalny niż kiedykolwiek. Czy warto w takim momencie podejmować decyzję o zmianie branży? Czy lepiej przeczekać trudny okres, trzymając się znanego i bezpiecznego / „bezpiecznego” miejsca? To pytania, które nurtują wiele osób myślących o przebranżowieniu. Kluczowe jest, aby nie działać impulsywnie, lecz podjąć decyzję świadomie i strategicznie.
Droga na skróty nie jest najlepszą taktyką w przypadku planowania przebranżowienia. To proces składający się przynajmniej z kilku etapów. Wymieniłabym (to moje, piglowe, bez zaplecza naukowego):
- Samopoznanie
- Zorientowanie się w branżach pokrewnych
- Analiza rynku i jego prognoz
- Testowanie rzeczywistości, testowanie siebie – zaplanowanie zmiany na małej skali
- Zidentyfikowanie ryzyk i zasobów, które pozwolą te ryzyka zminimalizować
- Plan i… działanie!
Samopoznanie jako kluczowy element zmiany
Zanim podejmiesz decyzję o zmianie branży, warto zajrzeć w głąb siebie i odpowiedzieć sobie na kilka pytań:
- Dlaczego myślę o zmianie? 🤔 Co mi nie pasuje w obecnej pracy? Czy szukam większej satysfakcji, lepszych zarobków, a może większej elastyczności? Co ma się zmienić, gdy przejdę przez przebranżowienie?
- Jakie są moje mocne strony i talenty? 🌟 W czym jestem naprawdę dobry/a? Jakie moje umiejętności i cechy charakteru będą wspierać mnie w procesie zmiany?
- Jakie wartości są dla mnie kluczowe w pracy? ❤️ Chcę czuć sens w tym, co robię? Potrzebuję stabilności czy wolności?
- Co sprawia, że mogę czuć się się spełniony/a w pracy? Może to kreatywne projekty, a może konkretne efekty Twoich działań?
- Jakie umiejętności (wynikające z mocnych stron lub nie) wyniosłam/em z dotychczasowej pracy, które będą pomocne w nowej branży?
🔹 Pamiętaj! Talenty warto identyfikować nie tylko po to, by znać swoje mocne strony w przyszłej pracy, ale także po to, by sprawdzić, które z nich i w jaki sposób będą Cię wspierać w procesie zmiany.
Ścieżka kariery jak drzewo
Tradycyjnie kariera kojarzyła się z prostą linią awansu (np. Teoria Rozwoju Kariery Supera) lub spiralnym poszerzaniem kompetencji. Tymczasem moim zdaniem (znów piglowe) lepszą metaforą może być drzewo 🌿
- Pień to Twoje mocne strony, talenty, postawy, wartości, ale mogą być również podstawowe kompetencje i doświadczenie.
- Gałęzie to różne ścieżki kariery, które możesz eksplorować i kompetencje dedykowane tym ścieżkom.
- Niektóre gałęzie są blisko siebie (np. zmiana z marketingu na sprzedaż), inne wymagają większego przeskoku (np. z finansów do UX designu). Na niedalekie gałęzie możesz przeskoczyć jak małpa (z mniejszym lub większym ryzykiem), a w przypadku tych dalszych… cóż… możliwe, że trzeba będzie się pofatygować na niższe partie gałęzi.
- Mimo podanych powyżej przykładów w nawiasach – na gałęzie należy patrzeć nie tyle jak na bardziej lub mniej pokrewne branże, co na obszary do wykorzystania podobnych kompetencji / talentów. W takiej sytuacji może się okazać, że (strzelam) architektura może mieć więcej wspólnego z finansami niż z grafiką, a ecommerce – więcej z zarządzaniem bazami danych niż ze sprzedażą.
🔹 Co to oznacza? Często zmiana branży kojarzy się z zaczynaniem od zera. Ale w rzeczywistości wiele z umiejętności, które zdobyłeś/aś do tej pory, będzie bezcenne w nowym zawodzie. Zamiast zaczynać od podstaw, możesz wzbogacić swoją drogę zawodową, korzystając z dotychczasowego doświadczenia. Inna metafora? To jak rozbudowa ogrodu – nie musisz sadzić nowych roślin na nowej ziemi, wystarczy, że dodasz kilka nowych krzewów.
Analiza rynku i przyszłości branż
Przebranżowienie to nie tylko decyzja emocjonalna, ale i strategiczna. Warto przeanalizować, jakie sektory, zawody i kompetencje mają przyszłość na jaką zmianę warto poświęcić swój czas, wysiłek, pieniądze.
Są dziedziny, które mogą Cię zaskoczyć swoją elastycznością i możliwością rozwoju – np. przemiany w branży medycznej, zrównoważony rozwój, rolnictwo (!) czy coraz bardziej popularne technologie oparte na sztucznej inteligencji. Może nie zauważysz, jak szybko cyfryzacja zmienia branżę budowlaną, produkcyjną czy nawet edukacyjną. Oczywiście, najłatwiej trzymać się znanych tematów, ale otwartość na nowe możliwości może okazać się kluczem do sukcesu.
Przydatne źródła informacji to na przykład:
- Future Collars – analizuje kompetencje przyszłości i zmiany na rynku pracy.
- Barometr Zawodów – pokazuje, które profesje są w deficycie i mają wysokie zapotrzebowanie. Ostrożnie! To się może szybko zmieniać. Przykład to obszar ESG – w tym momencie rynek jest nienasycony względem specjalistów, jednak warto zauważyć, jak wiele osób już szkoli się z tego obszaru na kursach i podyplomówkach.
- infuture.institute – bada długofalowe trendy i innowacje.
- LinkedIn Workforce Report – globalne analizy zapotrzebowania na konkretne umiejętności.
- Raporty McKinsey & Company, Deloitte i World Economic Forum – wskazują kierunki rozwoju rynku pracy.
Testuj przed wielką zmianą – małymi krokami
Zanim rzucisz się w wir nowej branży, spróbuj poczuć się w niej na próbę. To jak przymiarka przed kupnem nowego ubrania. Czy pasuje? W jaki sposób możesz zdobyć doświadczenie? Może kurs online lub projekt wolontariacki?
A może w Twojej sieci kontaktów jest ktoś, kto przeszedł przez podobną zmianę i może Ci o niej opowiedzieć?
Jeśli masz możliwość, zacznij od pracy freelancera, praktyk lub dodatkowych zleceń w czasie, gdy bezpiecznym przystankiem jest dla Ciebie dotychczasowa praca. Nawet jeśli chodzi o krótkie zlecenia, to wspaniały sposób, by poczuć atmosferę branży, zanim zdecydujesz się na pełne zaangażowanie.
Analiza ryzyk – nie po to, by się zniechęcić, ale by się przygotować
Nie ma głupich! Planowanie zmiany to także realistyczne spojrzenie na ryzyka:
- 💰 Finanse – Czy stać mnie na okres przejściowy? Może warto przygotować oszczędności lub mieć dodatkowe źródło dochodu?
- 📉 Brak doświadczenia – Jakie umiejętności mogę zdobyć jeszcze przed pełnym przejściem do nowej branży?
- 👥 Zmiana środowiska – Czy jestem gotów/gotowa na nową kulturę pracy i inne wymagania?
- 🔄 Niepewność rynku – Jakie mam alternatywy, jeśli nowa branża okaże się nietrafiona?
🔹 Spisz swoje obawy i zastanów się, jakie działania mogą je zminimalizować. Często największe ryzyko tkwi w naszej głowie – ale można je oswoić! 😉
Jednym ze skutecznych sposobów na zmniejszenie ryzyka przy zmianie branży jest budowanie tzw. „półpiętra” – etapu przejściowego, który przybliży Cię do docelowego zawodu, ale w ramach którego możesz wciąż korzystać ze swoich dotychczasowych kompetencji. Zamiast skakać na głęboką wodę, warto najpierw znaleźć rolę, która łączy elementy Twojej obecnej i przyszłej ścieżki zawodowej.
Jak to zrobić?
- Zidentyfikuj wspólne kompetencje – Zastanów się, jakie umiejętności z Twojej obecnej pracy mogą być cenne w nowej branży. Może Twoje zdolności analityczne, zarządzanie projektami lub umiejętność pracy z klientem mają szerokie zastosowanie?
- Znajdź role pośrednie – Poszukaj stanowisk, które stanowią pomost między Twoją obecną a przyszłą ścieżką. Przykłady:
- Osoba pracująca w dziale finansów może przejść do analizy biznesowej przed pełnym wejściem w IT.
- Specjalista ds. marketingu może spróbować UX writingu przed docelową rolą projektanta UX.
- Nauczyciel może wejść w e-learning lub instructional design, zanim podejmie się pełnej zmiany branży na technologiczną.
- Testuj w bezpieczny sposób – Jak wcześniej wspomniałam możesz na początek angażować się w projekty poboczne, staże, freelancing lub zdobywać pierwsze zlecenia, by zobaczyć, czy rzeczywiście nowa branża Ci odpowiada.
Budowanie „półpiętra” pozwala minimalizować ryzyko i daje szansę na zdobycie doświadczenia, które otworzy drzwi do pełnej zmiany zawodu. Warto pamiętać, że to proces, a nie jeden skok – im lepiej przygotujesz ten etap, tym łatwiej i bezpieczniej przejdziesz do nowej kariery.
Na zakończenie…
Wiele osób myśli, że stabilność zawodowa oznacza trwanie w jednej branży przez całe życie. Tymczasem rynek pracy się zmienia, a elastyczność i zdolność adaptacji to dziś kluczowe kompetencje.
Niezależnie od wyboru, najważniejsze jest, byś czuł/a, że masz kontrolę nad swoją przyszłością zawodową – nawet w czasach niepewności.
